Дигитална безбедност

Алатки

  • Клучни зборови:
  • Countering Disinformation
  • Media Literacy
  • Digital Security
  • Disinformation
  • Fact-checking
  • Resilience
  • Open Data
  • Digital Activism
  • False narratives
  • OSINT (open-source intelligence)
  • Organizational resilience
  • Јазици:
  • English
  • English
Disinformation can spread like fire in today's digital age. To mitigate the threat, the TechSoup Guide on Digital Tools for Countering Disinformation equips activists and CSOs with a range of digital tools to identify, analyze, and counter disinformation effectively.The rapid spread of disinformation threatens societies worldwide. This free-of-charge guide is tailored for activists and CSOs, providing practical knowledge and tools, to navigate and combat digital falsehoods. Whether you're a novice or an expert in countering disinformation, the guide offers valuable insights and step-by-step instructions for everyone.Why is it worth using the Guide on Digital Tools for Countering Disinformation?Head to the guide to get:Comprehensive Tool Overview: Detailed descriptions of tools across various categories, such as social media monitoring, image and video analysis, or cybersecurity.Practical Usage Examples: Real-world scenarios demonstrating how to leverage these tools effectively.User-Friendly Guidance: Step-by-step instructions to ensure tools are accessible to all skill levels.Expert Recommendations: Curated selection based on relevance, effectiveness, and practicality, prepared by TechSoup Experts and Partners.✅🔗 See it for yourself! Dive into the guide and arm yourself with knowledge to promote and protect truth, and accuracy in the digital information space! Download the Guide here!
  • Клучни зборови:
  • Media Literacy
  • Digital Security
  • Digital well-being
  • Resilience
  • Јазици:
  • Клучни зборови:
  • Countering Disinformation
  • Digital Security
  • Disinformation
  • Digital well-being
  • Communication
  • Јазици:
  • English
Guardian Project creates easy-to-use secure apps, open-source software libraries, and customised solutions that can be used around the world by any person looking to protect their communications and personal data from unjust intrusion, interception and monitoring.

Објави

Што претставува и како функционира „Пребанкинг“ (Prebunking)?

Причините поради кои се верува на лажните вести се комплицирани. Меѓу другото, тие се однесуваат на нашата личност и односот кон фактите, а постојат и различни когнитивни механизми што ја искривуваат нашата перцепција.

Прашањето е: Како можеме да станеме поотпорни?

Пристапот кој оди во насока кон создавање отпор е таканаречениот „Пребанкинг“ (Prebunking), свесност за идните шпекулации. Корисниците на интернетот треба да се сензибилизираат со тоа што ќе бидат информирани за лажните вести и дезинформации пред да стапат во контакт со нив. На пример, пред изборите, кога се очекува дека ќе има многу лажни вести за манипулирање со гласачите, би било вредно да се спроведе ваква информативна кампања.

Metamorphosis Foundation | Jun 4, 2024

Лажни реклами – реални проблеми: Колку е лесно да измамат луѓето на социјалните мрежи?

Онлајн измамите се неисцрпна тема каде што жртва може да биде буквално секој, без разлика колку е упатен и едуциран и колку пати во себе си повторува „не кликај“. Ова, дотолку повеќе ако се работи за нечие здравје, а луѓето лесно можат да потпаднат на манипулации и лажни вести кога се ранливи или пак се чувствуваат беспомошно. Оттаму, чести се примерите кога корисниците на социјалните мрежи кликаат на реклами за лекови кои ветуваат лечење на стотици болести, различни суплементи за слабеење во рок од неколку дена, прочистување на телото за само неколку часа и слично.

Metamorphosis Foundation | Jun 4, 2024

Што се „позитивни наративи“ и како тие можат да придонесат во борбата против дезинформациите?

Дезинформациите од различни платформи брзо се шират низ светот, а потоа се шират на социјалните мрежи без да бидат проверени од корисниците. Бидејќи човечкиот мозок работи на таков начин што посветува повеќе внимание на негативноста и на стравот, платформите за социјални мрежи се дизајнирани да им дистрибуираат на корисниците колку што е можно повеќе од она што им го привлекува вниманието, односно негативните работи. Ова предизвикува социјалните мрежи да влијаат врз цела популација во досега невидени размери и брзина. Студија на Универзитетот МИТ покажува дека лажните вести се шират шестпати побрзо од проверените вести.

Како да комуницираат ефективно активистите, службениците во оваа средина и како се организирани? Како се борат против дезинформациите?

Metamorphosis Foundation | Jun 4, 2024

Осум основни начела на сајбер безбедност за невладините организации

Дигиталната трансформација ги направи организациите зависни од технологијата во вршење на својата работа. Но, иако има многу придобивки, дигитализацијата носи и сајберкриминалци.

Според извештајот на „Nonprofit Tech for Good Report“ од 2023 година, 27 проценти од невладините организации низ светот претрпеле најмалку еден сајбернапад. Невладините организации собираат, управуваат и обработуваат големи количини податоци на луѓето во чувствителни ситуации и финансиски податоци од донатори, кои се главните причини зошто злонамерните чинители имаат за цел да ги нападнат, со што овој сектор стана трета индустрија цел на хакери.

Metamorphosis Foundation | Jun 4, 2024

Goshe Nikolov | Apr 30, 2024

Како да идентификувате фотографии создадени со вештачка интелигенција?

Фотографиите создадени со вештачка интелигенција стануваат сè пореални и е сè потешко да се разликуваат од вистинските фотографии. Постојат неколку методи што можат да се користат за да се идентификуваат фотографиите создадени со вештачка интелигенција, забележувајќи ја нивната неприродна текстура или искривена позадина на фотографиите.

Metamorphosis Foundation | 4 min read | Apr 29, 2024

Проверка на факти: Kако да го негуваме умот и да се заштитиме од лажните вести

Ширењето на дезинформациите е разбирлива човечка појава. Даниел Канеман, психолог кој ја доби Нобеловата награда за економски науки, го воведе концептот „WYSIATI“ - What you see is all there is („Она што го гледате е сè што постои“), што значи дека луѓето имаат тенденција да не го бараат она што не го гледаат.

Metamorphosis Foundation | 8 min read | Apr 23, 2024

Дигитален детокс

Со телефоните практично залепени во нашите раце и постојаните нотификации, уредите го диктираат секој наш потег во оваа ера. Притисокот да сме постојано информирани и во тек со настаните некогаш може да стане преголем и да нè преоптовари. Па така, доаѓа период кога е потребно да се направи чекор назад и да се оддалечиме од уредите кои доминираат во нашиот живот.

Metamorphosis Foundation | 5 min read | Apr 15, 2024

Goshe Nikolov | 1 min read | Apr 1, 2024

Неколку совети како да се известува во случај на избори

Потребата за објективност, неутралност и рамнотежа во новинарството е секојдневен предизвик за професионалните медиуми, но еден од најголемите предизвици за медиумскиот професионализам доаѓа во време на избори. Изборниот процес претставува предизвик за медиумите, бидејќи ја става во фокус нивната потреба да им понудат на граѓаните пристап до сите факти, мислења и идеи во кампањата. Новинарите, исто така, мора да обезбедат пристап до медиумите за да може гласот на граѓаните да се слушне надвор од зборовите на политичката дебата.

Metamorphosis Foundation | 7 min read | Mar 21, 2024

На што треба да се внимава при известување за настани каде што има екстремизам?

Кога има настан каде што има екстремизам, новинарите и граѓаните понекогаш ме прашуваат како да известуваат и како да прават вести. Кога треба да одлучите што да објавите сега онлајн или како напис, најдобро би било да застанете и да размислите преку разговори со новинари и со експерти за комуникација.

Metamorphosis Foundation | 7 min read | Mar 21, 2024

Goshe Nikolov | 1 min read | Feb 21, 2024

Најсилната алатка во борбата против дезинформациите е критичкото размислување, како да ја примените?

Критичкото размислување е способност на една личност да распознае или суди и критички да анализира одреден проблем. Критичкото размислување се развива од рана возраст и се стекнува на индивидуална основа кај секој човек. За да утврдиме дали имаме критичко размислување, личноста мора да се стекне со вештини за набљудување, анализа, толкување, рефлективно размислување, проценување, заклучок, објаснување и решенија на проблеми и донесување на најправилни одлуки, пишува Portalb.mk.

Metamorphosis Foundation | 6 min read | Feb 15, 2024

Како треба да известуваат медиумите за опасните предизвици на ТикТок?

На социјалните мрежи, ТикTок постои од 2014 година, тогаш познат како Musical.ly, а потоа во 2018 година беше реформиран со името што го носи денес. ТикТок е познат како платформа за забава која најмногу ја користат децата и младите. Сепак, повеќето од воените сцени, опасните предизвици кои резултирале со повреди и смрт, првично се споделуваа на оваа социјална мрежа.

Metamorphosis Foundation | 9 min read | Feb 15, 2024

На што да внимавате кога купувате производи онлајн?

До пред неколку години купувањето производи онлајн беше нешто што само „компјутерџиите“ го правеа, или пак се користеше за специјализирани производи. Но, во денешницата, онлајн шопингот станува сè понормален дел од нашето секојдневие. Пласирањето на личните банкарски податоци во онлајн етерот веќе не звучи така „страшно“ како што звучеше до пред десетина години. Иако самиот онлајн трансфер на пари преку банки е побезбеден од било, кога не значи дека не треба да сме претпазливи со трошењето пари онлајн.

Борјан Гаговски | 9 min read | Feb 14, 2024

Goshe Nikolov | Feb 1, 2024

Носење заклучоци само врз основа на наслови е еднакво на убиство на точната информација

Дали кога гледате филм, само врз основа на името на филмот носите заклучок за што станува збор, како ќе се одвива сценариото, каков ќе биде крајот? Не, туку одвојувате најмалку час и половина, оставате филмот да ве носи, да ви ги менува заклучоците, сè додека не стигнете до самата завршница.

Meri | 8 min read | Jan 24, 2024

Како да блокирате несоодветни содржини на уредите што ги користат вашите деца?

Заштитата на децата од несоодветни веб-страници е многу важна, посебно во последно време кога се во пораст штетните содржини на Интернет. Постојат вградени филтри на прелистувачи кои може да понудат одредена заштита, но сепак тие не може да обезбедат целосна заштита и може да пропуштат некои веб-страници. Дополнително, денешните деца многу лесно можат лесно да најдат начини да ја пробијат таа заштита.

Antonija | 3 min read | Jan 22, 2024

Goshe Nikolov | Jan 17, 2024

Goshe Nikolov | Dec 20, 2023

5 совети како да ги заштитите вашите деца онлајн

Денешните деца сè повеќе време поминуваат на своите смартфони, таблети или лаптопи. Родителите, најчесто поради работните обврски, не секогаш имаат време да контролираат какви содржини тие гледаат на нивните уреди. Сепак, ви предлагаме неколку начини како да ја зголемите контролата, односно, како да ги заштитите децата од она што можеби за нив претставува опасност или несоодветна содржина за нивната возраст.

Antonija Popovska | 6 min read | Dec 15, 2023

Фишинг нападите демнат, како да не се фатиме на јадицата?

Замислете дека сте риба и дека некој се обидува да ве фати на јадица – токму на овој начин можеме да го објасниме наједноставно терминот „фишинг напад“. Во дефиниција што ја има објавено Фондацијата „Метаморфозис“ во една од своите публикации се наведува дека фишингот е облик на измама кој опфаќа збир на активности на неовластени корисници преку користење лажни пораки од е-поштата и лажни веб страници на поголем дел од финансиските организации, обидувајќи се од корисниците да добијат доверливи лични податоци како што се единствен матичен број, корисничко име, ПИН броеви или слични податоци.

Бојан Блажевски | 7 min read | Dec 13, 2023

Употребата на вештачката интелигенција се регулира во новинарството

Глобалната новинска агенција Асошиејтед прес (АП) е пионер во користењето на вештачката интелигенцијата во медиумите. Уште во 2014 година, економската редакција на оваа новинска агенција започна да ја користи вештачката интелигенција за да ја автоматизира изработката на текстовите за корпоративните добивки на компаниите.

Бојан Блажевски | 11 min read | Dec 12, 2023

Кликбејт: Откривање на тактиката

Дали некогаш сте се запрашале што, всушност, е кликбејт?

Goshe Nikolov | Nov 21, 2023

„Колачиња“ кои не се јадат, но ни носат проблеми при употребата на Интернетот

Фондацијата Метаморфозис редовно објавува едукативни написи за политиката на колачиња на сајтови и апликации. По својата дефиниција, „колачињата“ се мали, текстуални датотеки кои се испраќаат од веб-страниците што ги посетуваат корисниците и се зачувуваат на нивните уреди (компјутер, таблет и мобилен телефон).

Бојан Блажевски | 8 min read | Oct 12, 2023

Како да се заштитиме од онлајн измами при купувањето на интернет?

Бројот на онлајн купувања на македонските граѓани расте, а паралелно се множат и измамите на граѓани при купувањето на виртуелните продажни места на интернет. За да се избегне „празнењето” на кредитните картички преку измами, постојат неколку препораки кои треба да ги следиме како граѓани при нашите купувања што ги вршиме на интернет.

Бојан Блажевски | 8 min read | Oct 12, 2023

Потпишано авторство – индикатор за кредибилна медиумска содржина во која можеме да веруваме

Напливот на медиумски текстови, видеа, фотографии, како и постови на социјалните мрежи во денешно време е огромен, бидејќи постојано се појавуваат на нашите уреди со кои секојдневно комуницираме на интернет. Бомбастичните наслови и најавите за спектакуларни откритија во ваквите содржини неретко доведуваат до тоа да заборавиме на едно од основните правила при создавањето на медиумските содржини – потпишување на авторот којшто стои позади нив.

Бојан Блажевски | 8 min read | Oct 12, 2023

Совети и трикови за безбедност на Интернет за безбеден одмор

Се подготвувате за одмор? Прво осигурете го вашиот дом!

Goce Arsovski | Jun 13, 2023

Совети и трикови за безбедност на Интернет за да ја зачувате вашата лозинка безбедна

Добредојдовте во серијалот „Експертски совети за онлајн безбедност и приватност“ бр. 1

Goce Arsovski | Apr 26, 2023

Семејството и пријателите – најслабата алка во твојата безбедност?

Блиските пријатели и семејството имаат мошне важна улога кога станува збор за нашата дигитална приватност и безбедност. Бидејќи повеќето од нас редовно комуницираат со блиските користејќи дигитални алатки и канали, и не сме подготвени да се откажеме од тие начини на комуникација, мораме да се сме свесни за нашата зголемена изложеност кога ги користиме истите. Дури и сериозно да ја сфаќаме дигиталната приватност, и да внимаваме на нашето онлајн присуство, како на пример, преку ограничување на нашиот дигитален отпечаток и применување сајбер-хигиена, токму нашите блиски може да излезат како „најслабата алка“ во нашиот синџир.

Goce Arsovski | Mar 1, 2023

Пет дигитални трендови кои може да ги очекувате во 2023

Традиционално, на почетокот на секоја година, големите компании и организации ги споделуваат со јавноста своите впечатоци, ставови, но и предвидувања за новата година во контекст на дигиталната безбедност. Гледајќи наназад, 2022 ја обележаа серија крупни настани во дигиталниот свет, дел од кои дефинитивно ќе остават трага и во годините (па и децениите) што следат.

Goce Arsovski | Feb 21, 2023

Три столбови на кибер-безбедноста за мали и средни претпријатија

Најчесто кога ќе забележиме медиумски написи за некој хакерски инцидент, тоа обично е поради тоа што метата (или жртвата) е некоја поголема, попозната компанија за јавноста. Кога Google, Facebook, Microsoft итн. се жртви на некој кибер-инцидент, и медиумите природно се заинтересирани за темата, а со тоа и ја информираат јавноста.

Сепак, речиси без оглед на тоа од која магнитуда и софистицираност се таквите напади на добро етаблираните компании и организации, тие речиси секогаш се „разрешуваат“, односно имаат свој почеток, тек, и крај, или завршница. Не секогаш крајот е „позитивен“ во однос на компанијата/институцијата: понекогаш жртвите исплаќаат огромни суми пари (вообичаено во крипто-валути) кон напаѓачите, со цел да си ги добијат податоците назад.

Goce Arsovski | Nov 22, 2021

Физичка безбедност во кибер-светот – основни предуслови и препораки

Голем дел од нас (ако не и сите) вообичаено ја заклучуваат влезната врата од домот, дури и кога излегуваат до блиската продавница или кафуле. Особено пак, ако живееме во зграда со повеќе станари, или пак, сме на прометна улица – понекогаш внимаваме дури и на прозорците! Јасно, и недвосмислено е зошто го правиме ова – загрижени сме за нашата безбедност, и не сакаме никој (без наша експлицитна дозвола) да ни влезе во домот! Со други зборови, нашето чувство на сигурност ни е важно кога станува збор за нашата непосредна физичка околина – приватноста на нашиот дом.

Goce Arsovski | Nov 19, 2021

Сајбер-хигиена – заштитете се себеси и од онлајн вируси!

Ако оваа пандемија нè научи на нешто, тоа е само колку се важно секојдневните, основни хигиенски навики кои не штитат од огромен број бактерии, вируси и други потенцијални закани. Токму ова рудиментарно, напамет научено однесување веројатно не „спасило“ во минатото, без ние да знаеме за тоа, додека сме биле изложени на вирусен патоген, можеби дури и со ковид 19.

Goce Arsovski | Jul 30, 2021

Социјален инженеринг – психолошки методи во дигиталниот свет

Манипулацијата, принудување, играње со емоциите - се дел од човечкото постоење веројатно уште од самиот почеток. Нормално, некои луѓе се подобри во ова од останатите, и вториве, за жал, имаат тенденција да станат жртви на такви шеми и се оставени да се соочуваат со последиците од таквата нивна честопати љубезна природа.

Goce Arsovski | Apr 9, 2021

Растечкиот тренд на обезбедување на се повеќе услуги на државните институции до граѓаните по електронски пат освен што бара доследно следење на технолошкиот развој, унапредување на знаењата и менување на навиките на граѓаните, бара и прецизно утврдување на мерките за заштита на личните податоци на граѓаните.

Hive Mind | Mar 16, 2021

Бекап на податоци – најлесен начин да се заштитите од ransomware напади

Колку пати сте се соочиле со непријатната ситуација вашите драгоцени податоци (фотографии, видео снимки, итн.) ги изгубите засекогаш поради мало невнимание или пак и не по ваша вина? Дали секогаш внимавате на тоа да чувате безбедна копија од вашите најдрагоцени податоци, или пак единствено се потпирате на вашиот антивирусен софтвер да ве одбрани против сајбер-напади со уцена (ransomware attack)?

Goce Arsovski | Feb 18, 2021

Виртуелни приватни мрежи (VPN) – што се, и зошто се важни

Виртуелните приватни мрежи (ВПМ) или попознати како VPN мрежи, се добро познати во нашата јавност како многу корисна „алатка“ за заобиколување на правилата на одредени стриминг платформи во однос на геолокациските ограничувања. Покрај тоа што го „измамуваат“ сервисот или платформата, и ја прават достапна вашата омилена серија, игран филм, или подкаст, што друго знаеме за нив? Дали ВПМ можат да ни бидат од корист и во други околности, професионални или приватни, и зошто се тие навистина важни?

Goce Arsovski | Feb 8, 2021

Фишинг пораки –најчестата дигиталназакана за 2021година

Фишинг пораки, спам, „ѓубре“, и ред други називи. Сите ние, во некој момент, сме примиле вакви пораки. Од фамозните пораки од нигерискиот принц, па се до најсофистицираните видови на таргетиран-фишинг, тие се тука да останат. Што можеме да направиме во врска со нив?

Goce Arsovski | Jan 18, 2021

Извори за репортери и новинари: Центар за коронавирусот на Прва верзија

Упатства, листи за проверка, најчесто поставувани прашања, литература и бази на податоци за разоткривање лажни информации

Mark Semoil | Jul 8, 2020